De Rijksbrede Risicoanalyse 2026 laat zien dat de wereld in de afgelopen vier jaar fundamenteel veranderd is. De nationale veiligheid wordt bedreigd door geopolitieke, economische en digitale dreigingen en door grote niet-moedwillige risico's zoals pandemieën, overstromingen, en extreme hitte. Om het Koninkrijk weerbaar te maken zijn bestuurlijke en maatschappelijke keuzes nodig.
De Rijksbrede Risicoanalyse geeft elke vier jaar een overzicht van dreigingen die de veiligheidsbelangen van het Koninkrijk der Nederlanden kunnen raken. Ook geeft het inzicht in de bijbehorende kwetsbaarheden. De analyse vormt een belangrijke basis voor de actualisatie van de Veiligheidsstrategie.
Het Analistennetwerk Nationale Veiligheid (ANV) heeft deze dreigingen ingedeeld in thema’s. (Zie kader). Deze zijn geanalyseerd en uitgewerkt in realistische scenario’s. Het (Analistennetwerk Nationale Veiligheid) benoemt in deze analyse ook wat er kan gebeuren als meerdere scenario’s tegelijk plaatsvinden.
Veel verschillende dreigingen
De geopolitieke situatie in de wereld verandert snel. Oplopende spanningen tussen landen zorgen voor een grotere dreiging van moedwillige verstoringen en aanvallen. Het functioneren van de internationale rechtsorde staat onder druk en naast militaire dreigingen kunnen economische, technologische en politieke afhankelijkheden als drukmiddel worden ingezet.
Ook niet-moedwillige dreigingen zijn een groot risico voor de nationale veiligheid. Het gaat dan met name om een pandemie, hitte, droogte en orkanen (voor het Caribisch deel van het Koninkrijk). Door verandering van het klimaat kunnen deze gebeurtenissen elkaar sneller opvolgen en meer met elkaar verweven raken. Dat maakt zowel de dreiging als de maatregelen die nodig zijn complexer.
Investeringen nodig voor versterken weerbaarheid
De analyse laat zien dat met de steeds complexere dreigingen ook onze kwetsbaarheid toeneemt. Ondanks dat het Koninkrijk in het verleden relatief goed schokken heeft opgevangen, zoals met noodmaatregelen en (financiële) ondersteuning tijdens de pandemie en energiecrisis, moet op zowel bestuurlijk als maatschappelijk vlak de weerbaarheid worden versterkt om de nationale veiligheid te beschermen. Het ANV adviseert om risicovolle afhankelijkheden af te bouwen, een weerbare maatschappij te faciliteren door zelf- en samenredzaamheid en om fundamentele keuzes te maken rond internationale samenwerking en in de inzet van schaarse middelen. Deze strategische keuzes uitstellen of niet maken schaadt de weerbaarheid en dus de nationale veiligheid.
Analistennetwerk Nationale Veiligheid
De Rijksbrede Risicoanalyse 2026 is opgesteld door experts van het ANV in opdracht van de (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid). Het ANV bestaat uit: RIVM, TNO, Instituut Clingendael, SEO, AIVD en MIVD.
Overzicht van dreigingsthema’s
- Klimaat- en natuurrampen
- Infectieziekten
- Zware ongevallen
- Polarisatie Extremisme en Terrorisme
- Ongewenste inmenging en beïnvloeding democratische rechtstaat
- Internationale militaire dreigingen
- Economische dreigingen
- Cyberdreigingen